خاتمی کيست؟

محمد خاتمی رياست سابق جمهوری اسلامی ايران (۱۳۷۶ ـ۱۳۸۴) به طور قطع در ميان سياستمداران تاريخ ايران دارای جايگاه خاصی می باشد . 

هر چند خاتمی در مجموع  نتوانست به وعده هايی که داده بود عمل کند اما بايد پذيرفت که وی يکی از تکرارنشدنی های حوزه سياست ايران است . خاتمی تنها سياستمدار عالی رتبه تاريخ چند هزار ساله ايران است که جوانان دانشجو توانستند بر سر او فرياد عصبانيت سر دهند و با لحنی تند از او انتقاد کنند . وی برای اولين بار اقدام به تشکيل  دولت مدرن البته در ابتدايی ترين شکل خود کرد و جسور ترين افراد را در وزاتخانه های خود نشاند، که عطاالله مهاجرانی وزير ارشاد و عبدالله نوری وزير کشور در صدر تمام وزرا چه به لحاظ جسارت و چه به لحاظ مديريت قرار داشتند. اما نوری توسط مجلس پنجم استيضاح شد و مهاجرانی نيز بعد از استيضاح از همان مجلس و گرفتن رای اعتماد مجدد بنا به فشارهای وارده در نهايت مجبور به استعفاء گرديد. دولت خاتمی كه به گفته خودش در سه سال اول بطور متوسط هر نه روز با يك بحران روبرو بود تنها دولت بعد از انقلاب است كه با موانع بيشماراز جانب اپوزيسيون داخلی روبرو شد و به همين دليل نتوانست تمام انرژی خود را صرف كارهای مهندسی و عمرانی كه مدنظر داشت بكند. باتمام اين احوال دولت خاتمی از لحاظ اقتصادی نيز از كارنامه قابل قبولی برخوردار است. ( رجوع شود به آمار سايت بی بی سی و عملكرد دولت اصلاحات )

واژه های دموكراسی  و آزادی ، جامعه مدنی ، اصلاحات ، تساهل و تسامح از عمده ترين الفاظی بود كه توسط شخص خاتمی وارد ادبيات سياسی ايران شد و امروز حتی متحجرترين افراد در دايره سياست ايران نيز برای توجيه اعمال خود دست به دامان اين واژه ها می شوند كه اين رفتار در نهايت ثابت كننده ملاك بودن دموكراسی و الفاظی از اين دست برای يك زندگی بهتر در دنيای مدرن امروز است .

عليرغم كارشكنی ها و موانع ايجاد شده ، فضای سياسی ، فرهنگی و اجتماعی دوران خاتمی كه خوشبختانه آثار درخشانش تا ابد از بين نخواهد رفت با هيچ دوره ای در بعد از انقلاب قابل مقايسه نيست. نمود اين امر را در امور هنری در سينما ، تئاتر ، موسيقی و كتاب بيشتر شاهديم و در امور اجتماعی در پوشش مردم و افزايش اميد به زندگی ( مراجعه شود به آمار سازمان بهزيستی در همين زمينه ) و همين طور در سياست ، در خود دولت خاتمی ، در مجلس ششم و در استفاده از امكان تجربه نشده ايجاد شوراهای شهرو روستا .

علاوه بر موارد فوق و گذشته از تاراج فله ای روزنامه های اصلاح طلب دوم خردادی توسط جناح موسوم به محافظ كار و راست ، درخشان ترين دوره فعاليت روزنامه های ايران نيز مربوط به دوران خاتمی و وزارت ارشاد وی البته  وزرات آقای مهاجرانی می باشد . روزنامه های صبح امروز ، خرداد ، عصر آزادگان ، توس ، نوروز و... از پرمخاطب ترين و پر تيراژترين روزنامه های اين دوره بودند .  

در مورد اهميت نظريه گفتگوی تمدن ها كه خاتمی آن را در مقابل نظريه جنگ تمدن های ساموئل هانتينگتون ابداع كرد نيز همين بس كه سازمان ملل متحد يك سال را به نام سال گفتگوی تمدن ها نامگذاری كرد كه در كمال تأسف در داخل مملكت از آن استقبال سردی شد.

خاتمی گذشته از برخورداری  از بيانی شيوا و ادبياتی خاص و امروزی  و شخصيتی محجوب و قائل به حيا و به شدت انتقادپذير، سوادی در خور يك رئيس جمهور و چهره ای فتوژنيك و كاريزماتيك شايد اولين آخوند شيك پوش و به روز ايرانی بود كه تا حدودی نيز به مد اهميت می داد. وی همواره از اقداماتی كه  قوه قضائيه در مناسبت های مختلف و به ويژه در فصل تابستان با تيپ و نوع پوشش و لباس مردم به خصوص جوانان داشت انتقاد می كرد و برای شعور جمعی جامعه ارزش و اهميت قائل بود . استفاده وی از عبای سفيد يا شكلاتی  و توری ، ابداع وی بود در نوع پوشش يك آخوند.

خاتمی اولين مقام رسمی جمهوری اسلامی بود كه بعد از سخنرانی اش ازدست زدن به جای تكبير و صلوات استفاده شد و خود وی نيز اولين آخوندی بود كه برای تشويق از دست زدن استفاده كرد . لبخند هميشگی وی نيزكار دستش داد و نام با مصمای  سيد خندان را برايش ارمغان آورد .

خاتمی همچنين اولين آخوندی است كه يك كاريكاتوريست جرأت كرد كه چهره او را سوژه كارش قرار دهد. ( برای مشاهده كاريكاتور چهره خاتمی به سايت هادی تونز كه در بخش لينك های اين صفحه قرار دارد مراجعه و طرح های هادی حيدری را مرور كنيد )

ديپلماسی و روابط خارجی ايران در دوران رياست خاتمی از درخشانترين دوران بعد از انقلاب به شمار می رود و احتمالاً تا سال ها نيز تكرار نخواهد شد . سفر خاتمی به كشور های مهم فرانسه ،آلمان ، ايتاليا و ژاپن نمود روابط خوب ايران با اكثر كشورهای تأ ثير گذار جهان است . تا قبل از رياست خاتمی روابط خارجی ايران بيشتر با كشورهای مانند بورونئی ، حبشه ، گينه بيسائو ، اتيوپی ، لائوس و كشورهای كه در نقشه جغرافيا از شدت بی اهميتی زير پونس ديوار قرار گرفته اند ختم می شد. از بدعت های  خاتمی در مورد روابط خارجی می توان از تبريك گفتن روز ملی كشورها توسط شخص رئيس جمهور و عرض سلام و ارادت به ملت های مختلف در هنگام عبور هواپيمای حامل خاتمی از آسمان كشورها  نام برد .

به نظر نگارنده خاتمی يك رئيس جمهور سه بار مستضعف بود .                                 

اول اين كه متأسفانه امروزعده ای از مردم داخل وی را يك فريبكار و دروغگوی رياكار می دانند و اين موضوع در خيلی از اماكن عمومی مثل تاكسی و كوچه و بازار نقل دهان مردم است . دوم اين كه خاتمی پيوسته توسط اپوزيسون خارج از كشور يك مهره ی خودی  جهت فريب مردم معرفی شده  و سوم اين كه خاتمی تنها رئيس جمهور تاريخ جمهوری اسلامی  تا به اين لحظه است كه توسط جناح راست وحتی جناح چپ كه عمده طرفداران وی را تشكيل می دهند به عنوان  شخصی ناتوان و سست در امور سياسی معرفی می شود. 

روزی كه خاتمی برای خداحافظی با مقام موقتش يعنی رياست جمهوری به مجلس رفت شعر زير را خواند . بخوانيد تا با عمق افكارش آشنا شويد .

هر كه ما را ياد كرد ايزد مر او را ياد باد        هركه ما را خار كرد از عمر برخوردار باد

هركه اندر راه ما خاری فكند  از  دشمنی        هر گلی  كز باغ  وصلش بشكفد بی خار باد 

                                                                                        خدا نگهدارش.

 

  
نویسنده : mansoor safaei ; ساعت ۱٢:٠٠ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱۱ بهمن ،۱۳۸٤